Interaktywna aplikacja — Budżet Państwa

Zakres

Budżet państwa obejmuje dochody i wydatki zapisane w ustawie budżetowej. To nie jest cały sektor finansów publicznych: poza nim działają m.in. samorządy (JST), Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUS), Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ), fundusze celowe i inne instytucje.

Wykonanie to dane ze sprawozdania MF za dany rok. Plan to ustawa budżetowa, a po zmianach — budżet po nowelizacjach i przeniesieniach. Dla 2026 pokazujemy plan, bo wykonanie jeszcze nie istnieje.

Jednostki: źródła podają tysiące złotych. W interfejsie kwoty są skalowane adaptacyjnie: powyżej 1 mld zł — w miliardach, powyżej 1 mln zł — w milionach, mniejsze — w tysiącach. Dzięki temu małe pozycje nie znikają jako „0,00 mld”.

Wydatki: części, działy, rozdziały

Część budżetowa to zwykle ministerstwo lub instytucja (np. część 29 — Obrona narodowa). Dział to klasyfikacja funkcjonalna (np. 754 — Bezpieczeństwo publiczne). Rozdział to najbardziej szczegółowa pozycja (np. 75405 — Komendy powiatowe Policji).

Pozycje 81 (rezerwa ogólna) i 83 (rezerwy celowe) pokazujemy osobno. W wykonaniu ich wykorzystanie jest przenoszone do innych części, więc dodanie ich do sumy wydatków oznaczałoby podwójne liczenie. W planie są częścią ustawy.

Wydatki niewygasające to zobowiązania przeniesione na kolejny rok. Publikowany total wykonania je obejmuje, ale nie są przypisane do części budżetowej — dlatego pokazujemy je jako osobną linię.

Dochody, przychody i dług

Dochody to podatki, dochody niepodatkowe i środki z UE. Przychody (np. emisja obligacji) to finansowanie, a nie dochód. Rozchody to spłata kapitału — także finansowanie, nie wydatek.

W FUS i NFZ źródło podaje przychody (składki, dotacje) i koszty; w budżecie państwa i JST — dochody i wydatki. W danych CIT przychody to sprzedaż, a dochód to przychody minus koszty.

Podatki sektorowe: bankowy, od gier i od kopalin. Agregaty pochodzą z MF, a kwoty per spółka tylko z raportów samych spółek — MF nie publikuje rejestru podatników z kwotami. Dywidendy i wpłaty zysku są osobną kategorią, nie podatkiem.

Obsługa długu (część 79) to odsetki i inne koszty; jest wydatkiem budżetu. Nie mylić jej ze spłatą kapitału. Operacje brutto obejmują rolowanie papierów i nie są kosztem.

Dług Skarbu Państwa to stan zadłużenia na koniec roku. Dług całego sektora jest szerszy i liczony według ESA 2010.

Samorządy (JST)

Rb-27S to sprawozdanie dochodów, a Rb-28S — wydatków. Obejmują każdą gminę, miasto na prawach powiatu, powiat i województwo, z podziałem na dział, rozdział i paragraf. Kwoty źródłowe są w złotych; w aplikacji przeliczamy je na tysiące złotych.

Budżety JST są niezależne. Suma gmin w powiecie to agregacja, a nie skonsolidowany budżet — transfery między jednostkami mogą się dublować. Miasta na prawach powiatu wykonują zadania zarówno gminy, jak i powiatu.

Pokazujemy dochody i wydatki budżetowe. Przychody (kredyty, obligacje) i rozchody (spłata kapitału) są finansowaniem — nie są wliczane do tych kwot.

Dane za 2024–2025. Indeks JST jest lekki, a szczegóły wybranej jednostki ładowane są na żądanie.

Źródła

• Sprawozdania z wykonania budżetu państwa — dane.gov.pl, zbiór 163 (2015–2025).
• Część tabelaryczna ustaw budżetowych — dane.gov.pl, zbiór 1179 (2017–2026).
• Informacja kwartalna o stanie finansów publicznych — dane.gov.pl, zbiór 1002 (aneksy Q4).
• Sprawozdania budżetowe JST (Rb-27S, Rb-28S) — dane.gov.pl, zbiór 872; BeSTi@ API; słownik klasyfikacji budżetowej.
• Dochody z akcyzy — dane.gov.pl, zbiór 2909; szczegóły 2022–2025 z odpowiedzi MF na interpelację 18182.
• Indywidualne dane podatników CIT — Ministerstwo Finansów (pliki XLS, 2020–2025).
• PIT 2024 — raport MF; szacunkowe wykonanie 2025; udziały JST.
• Luka VAT — odpowiedź MF na interpelację 12861; KE VAT Gap.
• Ludność Polski — World Bank, SP.POP.TOTL (do przeliczeń „na mieszkańca”).
• Podatki sektorowe: raporty banków, KGHM, publikacje MF o grach hazardowych. Pełny wykaz źródeł, licencji i zmian — Licencje i źródła.

Dane pobierane są przez API dane.gov.pl i przetwarzane lokalnie przez pipeline w języku Python. Pliki źródłowe są cache'owane w katalogu data/raw.

Ograniczenia

• Dochody w układzie rozdziałów nie są publikowane w spójnym formacie — pokazujemy kategorie podatkowe oraz układ część → dział.
• Dane sektora za 2026 nie są jeszcze dostępne; widoczny jest tylko plan budżetu państwa.
• „Nauczyciele” to nie jedna pozycja budżetowa: większość wynagrodzeń płynie przez subwencję oświatową dla samorządów. Pokazujemy subwencję i — gdy źródło pozwala — osobny arkusz wynagrodzeń nauczycieli.
• „Służba zdrowia” w budżecie państwa to tylko część obrazu; większość wydatków zdrowotnych realizuje NFZ.
• CIT: wykaz obejmuje podmioty z przychodami powyżej 50 mln euro; „podatek należny” to nie zawsze podatek zapłacony, a PGK są osobnym zbiorem.
• PIT: dane indywidualne są objęte tajemnicą skarbową; pokazujemy agregaty. W 2025 r. większość PIT trafiła do samorządów, a nie do budżetu państwa — to efekt reformy dochodów JST.
• VAT: MF nie publikuje podziału VAT na produkty, stawki ani sekcje PKD. Pokazujemy VAT ogółem i lukę VAT, bez pozornej szczegółowości.
• Samorządy: agregacje gmin i powiatów nie są skonsolidowane — transfery między JST mogą się dublować. Miasta na prawach powiatu łączą zadania gminy i powiatu.
• Historyczne układy tabel różnią się między latami. Pipeline wykrywa nagłówki i etykiety, a raport walidacji sprawdza, czy sumy się zgadzają.

Walidacja

Każdy build sprawdza m.in.: sumę części wobec publikowanego totalu, zgodność sum działów i rozdziałów, sumę kategorii dochodów oraz spójność obsługi długu. Raport znajduje się w pliku validation.json.

Status ostatniego builda: —